୧: ଶୁଦ୍ଧିକରଣ ଓ ମଙ୍ଗଳାଚରଣ (ଅପବିତ୍ରଃ ପବିତ୍ରୋବା)
ଯେକୌଣସି ପୂଜା, ବ୍ରତ ବା ଶୁଭ କାର୍ଯ୍ୟ ଆରମ୍ଭ କରିବା ପୂର୍ବରୁ ସର୍ବପ୍ରଥମେ ନିଜକୁ ଏବଂ ପୂଜା ସାମଗ୍ରୀକୁ ପବିତ୍ର କରିବାକୁ ପଡ଼ିଥାଏ। ଶାସ୍ତ୍ର ଅନୁସାରେ, ବାହ୍ୟ ଶୌଚ ସହିତ ଆଭ୍ୟନ୍ତରୀଣ ଶୁଦ୍ଧତା ବିନା କୌଣସି ପୂଜା ସଫଳ ହୁଏ ନାହିଁ।
୧. ଆଚମନ (Self-Purification)
ପୂଜାରେ ବସିବା ପୂର୍ବରୁ ତିନିଥର ପବିତ୍ର ଜଳ ପାନ କରାଯାଏ, ଯାହା ଦ୍ୱାରା ମନ, ବାଣୀ ଓ ଶରୀର ଶୁଦ୍ଧ ହୁଏ।
ଡାହାଣ ହାତର ପାପୁଲିରେ ଅଳ୍ପ ଜଳ ନେଇ ନିମ୍ନଲିଖିତ ମନ୍ତ୍ର ପଢ଼ି ପାନ କରନ୍ତୁ:
ଓଁ କେଶବାୟ ନମଃ (ଜଳ ପାନ କରନ୍ତୁ)
ଓଁ ନାରାୟଣାୟ ନମଃ (ଜଳ ପାନ କରନ୍ତୁ)
ଓଁ ମାଧବାୟ ନମଃ (ଜଳ ପାନ କରନ୍ତୁ)
ଶେଷରେ ଓଁ ଗୋବିନ୍ଦାୟ ନମଃ କହି ହାତ ଧୋଇ ଦିଅନ୍ତୁ।
୨. ପବିତ୍ରିକରଣ ମନ୍ତ୍ର (Purification Mantra)
ଏହା ହେଉଛି କର୍ମକାଣ୍ଡର ମୁଖ୍ୟ ସୋପାନ। କୁଶ ବା କୌଣସି ପୁଷ୍ପରେ ପବିତ୍ର ଜଳ ନେଇ ନିଜ ମୁଣ୍ଡରେ ଏବଂ ସମସ୍ତ ପୂଜା ସାମଗ୍ରୀ ଉପରେ ସିଞ୍ଚନ କରନ୍ତୁ।
ମନ୍ତ୍ର:
ଓଁ ଅପବିତ୍ରଃ ପବିତ୍ରୋବା ସର୍ବାବସ୍ଥାଂ ଗତୋଽପିବା । ଯଃ ସ୍ମରେତ୍ ପୁଣ୍ଡରୀକାକ୍ଷଂ ସ ବାହ୍ୟାଭ୍ୟନ୍ତରଃ ଶୁଚିଃ ।।
ଅର୍ଥ: ମନୁଷ୍ୟ ଯେଉଁ ଅବସ୍ଥାରେ ଥାଉ ନା କାହିଁକି (ପବିତ୍ର ବା ଅପବିତ୍ର), ଯଦି ସେ ପଦ୍ମଲୋଚନ ଭଗବାନ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କୁ ସ୍ମରଣ କରେ, ତେବେ ସେ ବାହାରୁ ଏବଂ ଭିତରୁ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଶୁଦ୍ଧ ହୋଇଯାଏ।
୩. ପୂଜା ସାମଗ୍ରୀ ଶୁଦ୍ଧି
ନିଜକୁ ଶୁଦ୍ଧ କରିବା ପରେ, ପୂଜା ପାଇଁ ରଖାଯାଇଥିବା ଫୁଲ, ଫଳ, ନୈବେଦ୍ୟ ଏବଂ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ସାମଗ୍ରୀ ଉପରେ ଜଳ ସିଞ୍ଚନ କରି ଏହି ମନ୍ତ୍ର ପଢ଼ନ୍ତୁ:
ଓଁ ପୃଥ୍ୱୀ ତ୍ୱୟା ଧୃତା ଲୋକା ଦେବି ତ୍ୱଂ ବିଷ୍ଣୁନା ଧୃତା ।
ତ୍ୱଂ ଚ ଧାରୟ ମାଂ ଦେବି ପବିତ୍ରଂ କୁରୁ ଚାସନମ୍ ।। (ଏହା ଦ୍ୱାରା ଆପଣ ବସିଥିବା ଆସନ ମଧ୍ୟ ପବିତ୍ର ହୋଇଥାଏ)
କିଛି ଜାଣିବା କଥା:
ଶୁଦ୍ଧତା କାହିଁକି? ପୂଜା ସମୟରେ ମନରେ ଏକାଗ୍ରତା ଆଣିବା ପାଇଁ ଶରୀର ଶୀତଳ ଓ ପବିତ୍ର ରହିବା ଜରୁରୀ।
ଦିଗ: ସାଧାରଣତଃ ପୂଜା ସମୟରେ ପୂର୍ବ ବା ଉତ୍ତର ଦିଗକୁ ମୁହଁ କରି ବସିବା ଶୁଭ।