%20Sri%20Manasa%20Devi%20Stotram%20%20Odia%20Lyrics.jpg "ଶ୍ରୀ ମନସା ଦେଵୀ ସ୍ତୋତ୍ରମ୍ (ମହେଂଦ୍ର କୃତମ୍) Sri Manasa Devi Stotram Odia Lyrics")
🐍 ଶ୍ରୀ ମନସା ଦେବୀ: କିଏ ସେ? ପୂଜା ବିଧି, ମନ୍ତ୍ର ଓ ଉପକାରିତା
ଶ୍ରାବଣ ମାସର ପ୍ରମୁଖ ଦେବୀ ଭାବରେ ପୂଜିତା ମା' ମନସା ହେଉଛନ୍ତି ସର୍ପ ଏବଂ ବିଷର ଦେବୀ। ବିଶେଷ କରି ଓଡ଼ିଶା, ପଶ୍ଚିମବଙ୍ଗ ଏବଂ ଉତ୍ତର-ପୂର୍ବ ଭାରତରେ ତାଙ୍କର ପୂଜା ବହୁଳ ଭାବରେ ପ୍ରଚଳିତ। ସେ କେବଳ ସାପ କାମୁଡ଼ାରୁ ରକ୍ଷା କରନ୍ତି ନାହିଁ, ବରଂ ସମୃଦ୍ଧି, ସନ୍ତାନପ୍ରାପ୍ତି ଓ ମନୋବାଞ୍ଛା ପୂର୍ଣ୍ଣ କରନ୍ତି।
୧. ମା' ମନସା ଦେବୀଙ୍କ ପରିଚୟ (Manasa Debi Kie?)
କିଏ ସେ: ମା' ମନସା ହେଉଛନ୍ତି ସର୍ପମାନଙ୍କର ଅଧିଷ୍ଠାତ୍ରୀ ଦେବୀ (Snake Goddess)। ତାଙ୍କୁ ବିଷହରୀ, ନାଗେଶ୍ୱରୀ, ପଦ୍ମାବତୀ ଏବଂ ଜଗଦ୍ଗୌରୀ ନାମରେ ମଧ୍ୟ ଜଣାଯାଏ।
ଉତ୍ପତ୍ତି:
ପୌରାଣିକ ମତ (କଶ୍ୟପ ପୁରାଣ): ତାଙ୍କୁ ଋଷି କଶ୍ୟପଙ୍କ ମାନସ କନ୍ୟା ଭାବରେ ମାନ୍ୟତା ଦିଆଯାଏ (ମାନସରୁ ଜନ୍ମ ହୋଇଥିବାରୁ ମନସା)। ସେ ନାଗରାଜ ବାସୁକୀଙ୍କ ଭଗିନୀ ଏବଂ ଜରତ୍କାରୁ ଋଷିଙ୍କ ପତ୍ନୀ ଓ ଆସ୍ତିକ ମୁନିଙ୍କ ମାତା।
ବଙ୍ଗୀୟ ମତ (ମନସା ମଙ୍ଗଳ): କେତେକ ପୁରାଣରେ ତାଙ୍କୁ ଭଗବାନ ଶିବଙ୍କ କନ୍ୟା ଭାବରେ ମଧ୍ୟ ବର୍ଣ୍ଣନା କରାଯାଇଛି।
ପୂଜାର ମୁଖ୍ୟ ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ: ମା' ସାପ ବିଷରୁ ରକ୍ଷା କରନ୍ତି (ବିଷହରୀ), ବାଧାବିଘ୍ନ ଦୂର କରନ୍ତି ଏବଂ ଭକ୍ତମାନଙ୍କୁ ଧନ-ସମୃଦ୍ଧି ପ୍ରଦାନ କରନ୍ତି।
୨. ମନସା ଦେବୀ ପୂଜାର ଉପକାରିତା (Upakarita)
ମା' ମନସାଙ୍କ ପୂଜା କରିବାର ମୁଖ୍ୟ ଲାଭଗୁଡ଼ିକ ନିମ୍ନରେ ଦିଆଗଲା:
ଉପକାରିତା ବିବରଣୀ ସର୍ପ ଭୟରୁ ମୁକ୍ତି ଏହା ହେଉଛି ମା' ମନସାଙ୍କ ପୂଜାର ସବୁଠାରୁ ବଡ଼ ଲାଭ। ସେ ଭକ୍ତଙ୍କୁ ସାପ କାମୁଡ଼ା ଜନିତ ସମସ୍ତ ବିପଦରୁ ରକ୍ଷା କରନ୍ତି। ଧନ ଏବଂ ସମୃଦ୍ଧି ମା'ଙ୍କୁ 'ନାଗଲକ୍ଷ୍ମୀ' ବା 'ଧନ ଦେବୀ' ଭାବରେ ମଧ୍ୟ ପୂଜା କରାଯାଏ, ଯାହା ଦ୍ୱାରା ଘରେ ଧନର ଅଭାବ ରହେ ନାହିଁ। ସନ୍ତାନ ପ୍ରାପ୍ତି ମା' ସନ୍ତାନପ୍ରାପ୍ତି ଓ ସନ୍ତାନମାନଙ୍କର ଦୀର୍ଘାୟୁ ପାଇଁ ବରଦାନ ଦିଅନ୍ତି। ମାନସିକ ଶାନ୍ତି ମା' ମନସାଙ୍କ ନାମର ଅର୍ଥ ହେଉଛି 'ମନ' ବା 'ଇଚ୍ଛା'। ତାଙ୍କୁ ପୂଜା କଲେ ମାନସିକ ସ୍ତରରେ ଶାନ୍ତି ମିଳେ ଓ ମନୋବାଞ୍ଛା ପୂର୍ଣ୍ଣ ହୁଏ। ବାଧାବିଘ୍ନ ନାଶ ସମସ୍ତ ପ୍ରକାରର କାର୍ଯ୍ୟରେ ଆସୁଥିବା ବାଧାବିଘ୍ନ ଦୂର ହୁଏ।
୩. ମା' ମନସାଙ୍କୁ କିପରି ପୂଜା କରିବେ (Kemiti Patha Karajiba)
ମନସା ଦେବୀଙ୍କ ପୂଜା ବିଶେଷ କରି ଶ୍ରାବଣ ମାସର କୃଷ୍ଣ ପକ୍ଷ ପଞ୍ଚମୀ ତିଥିରେ (ମନସା ପଞ୍ଚମୀ) ବା ଶ୍ରାବଣର ଶେଷ ଦିନରେ କରାଯାଏ, କିନ୍ତୁ ସାଧାରଣତଃ ଏହି ପୂଜା ବିଧି ଅନୁସରଣ କରାଯାଏ:
ଧ୍ୟାନ ଦେବାର କଥା:
ସାମଗ୍ରୀ: ଫୁଲ (ବିଶେଷ କରି ମନ୍ଦାର ଓ କରବୀର), ଦୁବ ଘାସ, କ୍ଷୀର (ଦୁଗ୍ଧ), ପୂଜା ସାମଗ୍ରୀ ଓ ନୈବେଦ୍ୟ (ଖିରି, ମଣ୍ଡା ପିଠା ଇତ୍ୟାଦି)।
ବିଧି: ମା' ମନସାଙ୍କ ପୂଜାରେ ମୂର୍ତ୍ତି ବା ସାପ ପ୍ରତିମା (ନାଗ ପ୍ରତିମା) ଅଥବା କଦଳୀ ଗଛକୁ ମା'ଙ୍କ ରୂପରେ ପୂଜା କରାଯାଏ। ଅନେକ ସ୍ଥାନରେ ମୃଣ୍ମୟୀ ପ୍ରତିମା (ମାଟି ମୂର୍ତ୍ତି) ପୂଜା କରାଯାଏ।
ପୂଜା ପଦ୍ଧତି:
ସଂକଳ୍ପ: ପ୍ରଥମେ ସ୍ନାନ କରି ପରିଷ୍କାର ବସ୍ତ୍ର ପିନ୍ଧନ୍ତୁ ଏବଂ ପୂଜାର ସଂକଳ୍ପ ନିଅନ୍ତୁ।
ଆବାହନ: ମା' ମନସାଙ୍କୁ ଧ୍ୟାନ କରି ଆବାହନ କରନ୍ତୁ।
ପୂଜା: ମୂର୍ତ୍ତି ବା ପ୍ରତିମାକୁ ଜଳରେ ସ୍ନାନ କରାଇ ବସ୍ତ୍ର, ଫୁଲ, ଚନ୍ଦନ, ସିନ୍ଦୂର ଏବଂ ଦୁବ ଘାସ ଅର୍ପଣ କରନ୍ତୁ।
ଧୂପ-ଦୀପ ଓ ଭୋଗ: ଧୂପ, ଦୀପ ଦେଇ ଫଳ, ମିଠା ଏବଂ କ୍ଷୀର ଭୋଗ ଲଗାନ୍ତୁ।
ମନ୍ତ୍ର ଜପ: ମନସା ଦେବୀଙ୍କ ମନ୍ତ୍ର ଜପ କରନ୍ତୁ।
ମନସା ଦେବୀଙ୍କ ମୂଳ ମନ୍ତ୍ର:
ମା' ମନସାଙ୍କୁ ସ୍ମରଣ କରି ଆପଣ ନିମ୍ନଲିଖିତ ମନ୍ତ୍ରକୁ ୧୦୮ ଥର ଜପ କରିପାରିବେ:
(Oṁ Hrīṁ Śrīṁ Manasā Devyai Svāhā)