॥ ଶିୱ ଚାଲୀସା ॥
ॐ ନମଃ ଶିୱାୟ
ଦୋହା
ଜୟ ଗଣେଶ ଗିରିଜାସୁୱନ ମଂଗଲ ମୂଲ ସୁଜାନ ।
କହତ ଅୟୋଧ୍ୟାଦାସ ତୁମ ଦେ-ଉ ଅଭୟ ୱରଦାନ ॥
ଜୟ ଗିରିଜାପତି ଦୀନଦୟାଲା । ସଦା କରତ ସଂତନ ପ୍ରତିପାଲା ॥
ଭାଲ ଚଂଦ୍ରମା ସୋହତ ନୀକେ । କାନନ କୁଂଡଲ ନାଗ ଫନୀ କେ ॥
ଅଂଗ ଗୌର ଶିର ଗଂଗ ବହାୟେ । ମୁଂଡମାଲ ତନ କ୍ଷାର ଲଗାୟେ ॥
ୱସ୍ତ୍ର ଖାଲ ବାଘଂବର ସୋହେ । ଛୱି କୋ ଦେଖି ନାଗ ମନ ମୋହେ ॥
ମୈନା ମାତୁ କି ହୱେ ଦୁଲାରୀ । ୱାମ ଅଂଗ ସୋହତ ଛୱି ନ୍ୟାରୀ ॥
କର ତ୍ରିଶୂଲ ସୋହତ ଛୱି ଭାରୀ । କରତ ସଦା ଶତ୍ରୁନ କ୍ଷୟକାରୀ ॥
ନଂଦୀ ଗଣେଶ ସୋହୈଂ ତହଂ କୈସେ । ସାଗର ମଧ୍ୟ କମଲ ହୈଂ ଜୈସେ ॥
କାର୍ତିକ ଶ୍ୟାମ ଔର ଗଣରା-ଊ । ୟା ଛୱି କୌ କହି ଜାତ ନ କା-ଊ ॥
ଦେୱନ ଜବହୀଂ ଜାୟ ପୁକାରା । ତବହିଂ ଦୁଖ ପ୍ରଭୁ ଆପ ନିୱାରା ॥
କିୟା ଉପଦ୍ରୱ ତାରକ ଭାରୀ । ଦେୱନ ସବ ମିଲି ତୁମହିଂ ଜୁହାରୀ ॥
ତୁରତ ଷଡାନନ ଆପ ପଠାୟୌ । ଲୱ ନିମେଷ ମହଂ ମାରି ଗିରାୟୌ ॥
ଆପ ଜଲଂଧର ଅସୁର ସଂହାରା । ସୁୟଶ ତୁମ୍ହାର ୱିଦିତ ସଂସାରା ॥
ତ୍ରିପୁରାସୁର ସନ ୟୁଦ୍ଧ ମଚାୟୀ । ତବହିଂ କୃପା କର ଲୀନ ବଚାୟୀ ॥
କିୟା ତପହିଂ ଭାଗୀରଥ ଭାରୀ । ପୁରବ ପ୍ରତିଜ୍ଞା ତାସୁ ପୁରାରୀ ॥
ଦାନିନ ମହଂ ତୁମ ସମ କୋ-ଉ ନାହୀମ୍ । ସେୱକ ସ୍ତୁତି କରତ ସଦାହୀମ୍ ॥
ୱେଦ ମାହି ମହିମା ତୁମ ଗାୟୀ । ଅକଥ ଅନାଦି ଭେଦ ନହୀଂ ପାୟୀ ॥
ପ୍ରକଟେ ଉଦଧି ମଂଥନ ମେଂ ଜ୍ୱାଲା । ଜରତ ସୁରାସୁର ଭେ ୱିହାଲା ॥
କୀନ୍ହ ଦୟା ତହଂ କରୀ ସହାୟୀ । ନୀଲକଂଠ ତବ ନାମ କହାୟୀ ॥
ପୂଜନ ରାମଚଂଦ୍ର ଜବ କୀନ୍ହାମ୍ । ଜୀତ କେ ଲଂକ ୱିଭୀଷଣ ଦୀନ୍ହା ॥
ସହସ କମଲ ମେଂ ହୋ ରହେ ଧାରୀ । କୀନ୍ହ ପରୀକ୍ଷା ତବହିଂ ତ୍ରିପୁରାରୀ ॥
ଏକ କମଲ ପ୍ରଭୁ ରାଖେ-ଉ ଜୋୟୀ । କମଲ ନୟନ ପୂଜନ ଚହଂ ସୋୟୀ ॥
କଠିନ ଭକ୍ତି ଦେଖୀ ପ୍ରଭୁ ଶଂକର । ଭୟେ ପ୍ରସନ୍ନ ଦିଏ ଇଚ୍ଛିତ ୱର ॥
ଜୟ ଜୟ ଜୟ ଅନଂତ ଅୱିନାଶୀ । କରତ କୃପା ସବକେ ଘଟ ୱାସୀ ॥
ଦୁଷ୍ଟ ସକଲ ନିତ ମୋହି ସତାୱୈମ୍ । ଭ୍ରମତ ରହୌଂ ମୋହେ ଚୈନ ନ ଆୱୈମ୍ ॥
ତ୍ରାହି ତ୍ରାହି ମୈଂ ନାଥ ପୁକାରୋ । ୟହ ଅୱସର ମୋହି ଆନ ଉବାରୋ ॥
ଲେ ତ୍ରିଶୂଲ ଶତ୍ରୁନ କୋ ମାରୋ । ସଂକଟ ସେ ମୋହିଂ ଆନ ଉବାରୋ ॥
ମାତ ପିତା ଭ୍ରାତା ସବ କୋୟୀ । ସଂକଟ ମେଂ ପୂଛତ ନହିଂ କୋୟୀ ॥
ସ୍ୱାମୀ ଏକ ହୈ ଆସ ତୁମ୍ହାରୀ । ଆୟ ହରହୁ ମମ ସଂକଟ ଭାରୀ ॥
ଧନ ନିର୍ଧନ କୋ ଦେତ ସଦା ହୀ । ଜୋ କୋୟୀ ଜାଂଚେ ସୋ ଫଲ ପାହୀମ୍ ॥
ଅସ୍ତୁତି କେହି ୱିଧି କରୋଂ ତୁମ୍ହାରୀ । କ୍ଷମହୁ ନାଥ ଅବ ଚୂକ ହମାରୀ ॥
ଶଂକର ହୋ ସଂକଟ କେ ନାଶନ । ମଂଗଲ କାରଣ ୱିଘ୍ନ ୱିନାଶନ ॥
ୟୋଗୀ ୟତି ମୁନି ଧ୍ୟାନ ଲଗାୱୈମ୍ । ଶାରଦ ନାରଦ ଶୀଶ ନୱାୱୈମ୍ ॥
ନମୋ ନମୋ ଜୟ ନମଃ ଶିୱାୟ । ସୁର ବ୍ରହ୍ମାଦିକ ପାର ନ ପାୟ ॥
ଜୋ ୟହ ପାଠ କରେ ମନ ଲାୟୀ । ତା ପର ହୋତ ହୈଂ ଶଂଭୁ ସହାୟୀ ॥
ରନିୟାଂ ଜୋ କୋୟୀ ହୋ ଅଧିକାରୀ । ପାଠ କରେ ସୋ ପାୱନ ହାରୀ ॥
ପୁତ୍ର ହୋନ କୀ ଇଚ୍ଛା ଜୋୟୀ । ନିଶ୍ଚୟ ଶିୱ ପ୍ରସାଦ ତେହି ହୋୟୀ ॥
ପଂଡିତ ତ୍ରୟୋଦଶୀ କୋ ଲାୱେ । ଧ୍ୟାନ ପୂର୍ୱକ ହୋମ କରାୱେ ॥
ତ୍ରୟୋଦଶୀ ୱ୍ରତ କରୈ ହମେଶା । ତନ ନହିଂ ତାକେ ରହୈ କଲେଶା ॥
ଧୂପ ଦୀପ ନୈୱେଦ୍ୟ ଚଢାୱେ । ଶଂକର ସମ୍ମୁଖ ପାଠ ସୁନାୱେ ॥
ଜନ୍ମ ଜନ୍ମ କେ ପାପ ନସାୱେ । ଅଂତ ଧାମ ଶିୱପୁର ମେଂ ପାୱେ ॥
କହୈଂ ଅୟୋଧ୍ୟାଦାସ ଆସ ତୁମ୍ହାରୀ । ଜାନି ସକଲ ଦୁଖ ହରହୁ ହମାରୀ ॥
ଦୋହା
ନିତ ନେମ ଉଠି ପ୍ରାତଃହୀ ପାଠ କରୋ ଚାଲୀସ ।
ତୁମ ମେରୀ ମନକାମନା ପୂର୍ଣ କରୋ ଜଗଦୀଶ ॥
ଅଥ ତ୍ରିଗୁଣ ଆରତୀ ଶିୱଜୀ କୀ
ଜୟ ଶିୱ ॐକାରା ହର ଜୟ ଶିୱ ॐକାରା
ବ୍ରହ୍ମା ୱିଷ୍ଣୁ ସଦାଶିୱ ଅର୍ଧାଂଗୀ ଧାରା ॥ ଟେକ॥
ଏକାନନ ଚତୁରାନନ ପଂଚାନନ ରାଜେ
ହଂସାନନ ଗରୁଡାସନ ୱୃଷୱାହନ ସାଜେ ॥ ଜୟ॥
ଦୋ ଭୁଜ ଚାର ଚତୁର୍ଭୁଜ ଦସ ଭୁଜ ଅତି ସୋହେ
ତୀନୋଂ ରୂପ ନିରଖତା ତ୍ରିଭୁୱନ ଜନ ମୋହେ ॥ ଜୟ॥
ଅକ୍ଷମାଲା ବନମାଲା ରୁଂଡମାଲା ଧାରୀ
ଚଂଦନ ମୃଗମଦ ସୋହୈ ଭାଲେ ଶଶିଧାରୀ ॥ ଜୟ॥
ଶ୍ୱେତାଂବର ପୀତାଂବର ବାଘଂବର ଅଂଗେ
ସନକାଦିକ ଗରୁଡାଦିକ ଭୂତାଦିକ ସଂଗେ ॥ ଜୟ॥
କର ମଧ୍ୟେ ସୁକମଂଡଲ ଚକ୍ର ତ୍ରିଶୂଲ ଧର୍ତା
ଜଗକର୍ତା ଜଗଭର୍ତା ଜଗସଂହାରକର୍ତା ॥ ଜୟ॥
ବ୍ରହ୍ମା ୱିଷ୍ଣୁ ସଦାଶିୱ ଜାନତ ଅୱିୱେକା
ପ୍ରଣୱାକ୍ଷର ॐ ମଧ୍ୟେ ୟେ ତୀନୋଂ ଏକା ॥ ଜୟ॥
କାଶୀ ମେଂ ୱିଶ୍ୱନାଥ ୱିରାଜତ ନଂଦୋ ବ୍ରହ୍ମଚାରୀ
ନିତ ଉଠି ଭୋଗ ଲଗାୱତ ମହିମା ଅତି ଭାରୀ ॥ ଜୟ॥
ତ୍ରିଗୁଣ ସ୍ୱାମୀ କୀ ଆରତୀ ଜୋ କୋୟୀ ନର ଗାୱେ
କହତ ଶିୱାନଂଦ ସ୍ୱାମୀ ମନୱାଂଛିତ ଫଲ ପାୱେ ॥ ଜୟ॥
॥ ଶ୍ରୀ ଶିୱ ଚାଲୀସା: ମହତ୍ତ୍ୱ, ପାଠ ବିଧି ଏବଂ ଲାଭ ॥
୧. ପରିଚୟ (Introduction)
ଶିୱ ଚାଲୀସା ହେଉଛି ଭଗବାନ ଶିୱଙ୍କର ଏକ ଅତି ପବିତ୍ର ଏବଂ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଭକ୍ତିଗୀତ, ଯାହା ଚାଳିଶିଟି ଚୌପାଇ (୪୦ଟି ପଦ) ବିଶିଷ୍ଟ। ଏହା ଭଗବାନ ଶିୱଙ୍କର ଅପାର ଗୁଣ, ରୂପ, ଏବଂ କୃପାକୁ ଗାନ କରେ। ଶିୱ ଭକ୍ତମାନଙ୍କ ପାଇଁ ଏହି ଚାଲୀସା ଅତ୍ୟନ୍ତ ପ୍ରିୟ ଏବଂ ଏହାକୁ ନିୟମିତ ପାଠ କରିବା ଦ୍ୱାରା ଜୀବନର ସମସ୍ତ ଦୁଃଖ-କଷ୍ଟରୁ ମୁକ୍ତି ମିଳିଥାଏ ବୋଲି ଶାସ୍ତ୍ରରେ ବିଶ୍ୱାସ କରାଯାଏ। ଭଗବାନ ଶଙ୍କର ଅତ୍ୟନ୍ତ ଭୋଳା ଏବଂ ନିଷ୍କାମ ଭକ୍ତିରେ ପ୍ରସନ୍ନ ହୋଇ ସମସ୍ତ ମନସ୍କାମନା ପୂର୍ଣ୍ଣ କରନ୍ତି।
୨. ପାଠ କରିବାର ଲାଭ (Benefits)
ଶିୱ ଚାଲୀସାକୁ ଶ୍ରଦ୍ଧା ଏବଂ ନିଷ୍ଠାର ସହ ପାଠ କଲେ ଅନେକ ଶାରୀରିକ, ମାନସିକ ଏବଂ ଆଧ୍ୟାତ୍ମିକ ଫଳ ମିଳେ:
ମାନସିକ ଶାନ୍ତି: ମନକୁ ଶାନ୍ତ ଏବଂ ସ୍ଥିର ରଖେ, ଚିନ୍ତା ଓ ଅବସାଦ ଦୂର କରେ।
ଭୟ ନାଶ: ଅଜ୍ଞାତ ଭୟ, ନକାରାତ୍ମକ ଶକ୍ତି ଏବଂ ସ୍ୱପ୍ନଦୋଷରୁ ମୁକ୍ତି ଦିଏ।
ଆଧ୍ୟାତ୍ମିକ ଉନ୍ନତି: ଭକ୍ତି ଭାବକୁ ବଢ଼ାଏ ଏବଂ ଆଧ୍ୟାତ୍ମିକ ଚେତନା ଜାଗ୍ରତ କରେ।
ସମସ୍ତ ସଙ୍କଟରୁ ମୁକ୍ତି: ଶିୱ କୃପା ଦ୍ୱାରା ଜୀବନରେ ଆସୁଥିବା ବାଧାବିଘ୍ନ ଓ ଶତ୍ରୁ ବାଧା ଦୂର ହୁଏ।
ପୁତ୍ର ପ୍ରାପ୍ତି: ଚାଲୀସାରେ ଉଲ୍ଲେଖ ଅଛି ଯେ ପୁତ୍ର କାମନା କରୁଥିବା ବ୍ୟକ୍ତି ନିଷ୍ଠାର ସହ ଏହାକୁ ପାଠ କଲେ ସୁଫଳ ପାଏ।
୩. ପାଠ ବିଧି (Method)
ଶିୱ ଚାଲୀସା ପାଠ କରିବା ପୂର୍ବରୁ ଏହି ବିଧିଗୁଡ଼ିକ ପ୍ରତି ଧ୍ୟାନ ଦିଅନ୍ତୁ:
ଶୁଦ୍ଧତା: ପ୍ରାତଃକାଳରେ ସ୍ନାନ କରି ଶୁଦ୍ଧ ବସ୍ତ୍ର (ସମ୍ଭବ ହେଲେ ଧଳା) ଧାରଣ କରନ୍ତୁ।
ଆସନ: ଏକ ପବିତ୍ର ସ୍ଥାନରେ କୁଶ ଆସନ କିମ୍ବା ପଶମ କମ୍ବଳ ଉପରେ ବସନ୍ତୁ। ମୁହଁ ପୂର୍ବ କିମ୍ବା ଉତ୍ତର ଦିଗକୁ ରଖିବା ଶୁଭ।
ଦୀପ ପ୍ରଜ୍ୱଳନ: ଶିୱଙ୍କ ପ୍ରତିମା କିମ୍ବା ଶିୱଲିଙ୍ଗ ସମ୍ମୁଖରେ ଘିଅ କିମ୍ବା ରାଶି ତେଲର ଦୀପ ଜଳାନ୍ତୁ।
ନ୍ୟାସ: ଚାଲୀସା ପାଇଁ କୌଣସି ଜଟିଳ ନ୍ୟାସ ବିଧି ଆବଶ୍ୟକ ନାହିଁ, କିନ୍ତୁ ଭଗବାନ ଶିୱଙ୍କୁ ମନରେ ଧ୍ୟାନ କରି 'ॐ ନମଃ ଶିୱାୟ' ମନ୍ତ୍ରର ତିନିଥର ଜପ କରି ପାଠ ଆରମ୍ଭ କରନ୍ତୁ।
ମନଯୋଗ: ସଂପୂର୍ଣ୍ଣ ଏକାଗ୍ରତା, ଭକ୍ତି ଏବଂ ଶୁଦ୍ଧ ଉଚ୍ଚାରଣ ସହ ଚାଲୀସା ପାଠ କରନ୍ତୁ।
୪. ସ୍ଥାନ ଓ ସମୟ (Place & Time)
ସମୟ: ପ୍ରାତଃକାଳ (ସୂର୍ଯ୍ୟୋଦୟ ସମୟ) କିମ୍ବା ସନ୍ଧ୍ୟାକାଳ (ପ୍ରଦୋଷ କାଳ) ପାଠ ପାଇଁ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଶୁଭ। ଶିୱରାତ୍ରି, ସୋମବାର ଏବଂ ଶ୍ରାବଣ ମାସରେ ଏହାକୁ ପାଠ କରିବା ଅଧିକ ଫଳଦାୟୀ।
ସ୍ଥାନ: ନିଜ ଘରର ଠାକୁର ଘର, ଶିୱ ମନ୍ଦିର କିମ୍ବା କୌଣସି ଶାନ୍ତ, ପବିତ୍ର ଏବଂ ନିର୍ଜନ ସ୍ଥାନ ପାଠ ପାଇଁ ସର୍ବୋତ୍ତମ।
ବିଶେଷ ସୂଚନା: ସଂସ୍କୃତ ଶୁଦ୍ଧତା ଏବଂ ଉଚ୍ଚାରଣ (Technical Note)
ଏହି ଶିୱ ଚାଲୀସାରେ ସଂସ୍କୃତର ଶୁଦ୍ଧତା ଏବଂ ସଠିକ୍ ଉଚ୍ଚାରଣକୁ ବଜାୟ ରଖିବା ପାଇଁ ଓଡ଼ିଆ ଲିପିରେ କିଛି ବିଶେଷତା ରହିଛି। ପାଠକମାନେ ଏହା ପ୍ରତି ଧ୍ୟାନ ଦେବାକୁ ଅନୁରୋଧ:
'ୟ' (Ya): ଓଡ଼ିଆରେ ସାଧାରଣତଃ 'ୟ' ବଦଳରେ 'ଜ' ବ୍ୟବହାର ହୁଏ, କିନ୍ତୁ ମୂଳ ସଂସ୍କୃତ ଉଚ୍ଚାରଣକୁ ଶୁଦ୍ଧ ରଖିବା ପାଇଁ ଏଠାରେ 'ୟ' ରଖାଯାଇଛି (ଉଦାହରଣ: ୟଜ୍ଞ, ୟତି)। ପାଠକମାନେ ଏହାକୁ 'Ya' ପରି ଉଚ୍ଚାରଣ କରନ୍ତୁ।
'ୱ' (Wa): ସଂସ୍କୃତର 'Va' (ୱ) ଧ୍ୱନି ପାଇଁ ଓଡ଼ିଆରେ 'ବ' ବ୍ୟବହାର ନ କରି 'ୱ' ବ୍ୟବହାର କରାଯାଇଛି (ଉଦାହରଣ: ଶିୱ, ସର୍ୱ)। ଏହାର ଉଚ୍ଚାରଣ 'Wa' କିମ୍ବା 'Va' ର ନିକଟବର୍ତ୍ତୀ, 'Ba' ନୁହେଁ।
'ଲ' (La): ଓଡ଼ିଆରେ 'ଳ' ବ୍ୟବହାର ହେଉଥିଲେ ମଧ୍ୟ, ମୂଳ ସଂସ୍କୃତ ଶବ୍ଦର ଶୁଦ୍ଧତା ପାଇଁ କେବଳ 'ଲ' ରଖାଯାଇଛି।
ତେଣୁ, ଶୁଦ୍ଧ ରୂପେ ମନ୍ତ୍ର ପାଠ କରିବା ପାଇଁ, ଦୟାକରି ଲେଖାଯାଇଥିବା ଅକ୍ଷର ଅନୁସାରେ ହିଁ ଉଚ୍ଚାରଣ କରିବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କରନ୍ତୁ।