ପ୍ରତ୍ୟେକ ଦିନ ସକାଳୁ ଉଠିବା ପରେ କିଛି ଶୁଭ ଏବଂ ସକାରାତ୍ମକ ଭାବନା ସହିତ ଦିନ ଆରମ୍ଭ କରିବା ଆମ ଜୀବନରେ ଶାନ୍ତି ଏବଂ ସମୃଦ୍ଧି ଆଣିଥାଏ। ହିନ୍ଦୁ ଧର୍ମରେ, ପ୍ରାତଃକାଳରେ କିଛି ବିଶେଷ ମନ୍ତ୍ର ଏବଂ ପ୍ରାର୍ଥନା କରିବାକୁ "ପ୍ରାତଃ ସ୍ମରଣମ୍" କୁହାଯାଏ। ଏହା କେବଳ ଏକ ଧାର୍ମିକ ରୀତି ନୁହେଁ, ବରଂ ଏକ ଜୀବନ ଶୈଳୀ ଯାହା ଆମକୁ ଆଧ୍ୟାତ୍ମିକ ଶକ୍ତି ପ୍ରଦାନ କରେ। ଆସନ୍ତୁ ଜାଣିବା ଏହି ପ୍ରାତଃ ସ୍ମରଣମ୍ ର କିଛି ମୁଖ୍ୟ ଅଂଶ।
1. କର ଦର୍ଶନମ୍ (କର ତର୍ଜନୀ)
ସକାଳୁ ଶଯ୍ୟା ତ୍ୟାଗ କରିବା ପୂର୍ବରୁ ଆମେ ପ୍ରଥମେ ନିଜ ହାତ ପାପୁଲିକୁ ଦର୍ଶନ କରିବା ଉଚିତ୍। ଏହି ସମୟରେ ଏହି ମନ୍ତ୍ର ପାଠ କରାଯାଏ:
> ଓଁ କରାଗ୍ରେ ବସତେ ଲକ୍ଷ୍ମୀ କରମଧେ ସରସ୍ୱତୀ ।
> କରମୂଳେ ଚ ଗୋବିନ୍ଦୀ କରୋମି କରଦର୍ଶନମ୍ ||
>
ଅର୍ଥ: ମୋ ହାତର ଆଗ ଭାଗରେ ମା' ଲକ୍ଷ୍ମୀ, ମଝି ଭାଗରେ ମା' ସରସ୍ୱତୀ ଏବଂ ମୂଳ ଭାଗରେ ଭଗବାନ ଗୋବିନ୍ଦ (ବିଷ୍ଣୁ) ବାସ କରନ୍ତି। ମୁଁ ଏହି ହାତ ପାପୁଲିକୁ ଦର୍ଶନ କରୁଛି।
ମହତ୍ତ୍ୱ: ଏହା ଆମକୁ ଶିକ୍ଷା ଦିଏ ଯେ ଆମର ସମସ୍ତ କାର୍ଯ୍ୟ, ଧନ ଏବଂ ଜ୍ଞାନ ଆମ ହାତରେ ନିହିତ ଅଛି। ଏହା କର୍ମ ପ୍ରତି ଶ୍ରଦ୍ଧା ଏବଂ ସମ୍ମାନ ଭାବ ସୃଷ୍ଟି କରେ।
2. ପୃଥୁବୀ ପ୍ରାର୍ଥନା (ଧରିତ୍ରୀ ପ୍ରାର୍ଥନା)
ଶଯ୍ୟାରୁ ଉଠିବା ପରେ ଭୂମିରେ ପାଦ ରଖିବା ପୂର୍ବରୁ ଆମେ ମାତା ପୃଥୁବୀଙ୍କୁ ପ୍ରଣାମ କରୁ।
> ସମୁଦ୍ର ମେଖଳେ ଦେବୀ ପର୍ବତ ସ୍ତନ ମଣ୍ଡଳେ ।
> ବିଷ୍ଣୁପତ୍ନୀ ନମସ୍ତୁଭ୍ୟା ପାଦସ୍ପର୍ଶ କ୍ଷମସ୍ତ ମେ ॥
>
ଅର୍ଥ: ହେ ଦେବୀ, ଯିଏ ସମୁଦ୍ରକୁ ମେଖଳା ଭାବରେ ଏବଂ ପର୍ବତକୁ ସ୍ତନ ଭାବରେ ଧାରଣ କରିଛନ୍ତି, ହେ ଭଗବାନ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ପତ୍ନୀ, ମୁଁ ତୁମକୁ ପ୍ରଣାମ କରୁଛି। ମୋର ପାଦ ସ୍ପର୍ଶ ପାଇଁ ମୋତେ କ୍ଷମା କର।
ମହତ୍ତ୍ୱ: ଏହା ଆମକୁ ପ୍ରକୃତି ପ୍ରତି କୃତଜ୍ଞତା ଏବଂ ସମ୍ମାନ ଶିଖାଏ। ଭୂମି ଆମର ପାଳନ କର୍ତ୍ତା ଏବଂ ତାଙ୍କୁ ସମ୍ମାନ ଦେବା ଆମର କର୍ତ୍ତବ୍ୟ।
3. ସପ୍ତପୁରୀ ପ୍ରାର୍ଥନା (ସାତ ମୁକ୍ତିଦାୟକ ସହର)
ଏହି ମନ୍ତ୍ରରେ ହିନ୍ଦୁ ଧର୍ମର ସାତୋଟି ପବିତ୍ର ସହରକୁ ସ୍ମରଣ କରାଯାଏ, ଯାହା ମୋକ୍ଷ ପ୍ରଦାନକାରୀ ବୋଲି ବିଶ୍ୱାସ କରାଯାଏ।
> ଓଁ ଅଯୋଧ୍ୟା ମଥୁରା ମାୟା କାଶି କାଞ୍ଚି ଅବନ୍ତିକା ।
> ପୁରୀ ଦ୍ବାରବତୀ ଚୈବ ସଫୈତାଃ ମୋକ୍ଷଦାୟିକାଂ ॥
>
ଅର୍ଥ: ଅଯୋଧ୍ୟା, ମଥୁରା, ମାୟା (ହରିଦ୍ୱାର), କାଶୀ (ବାରାଣସୀ), କାଞ୍ଚି, ଅବନ୍ତିକା (ଉଜ୍ଜୟିନୀ) ଏବଂ ଦ୍ୱାରବତୀ (ଦ୍ୱାରକା) - ଏହି ସାତୋଟି ପୁରୀ ମୋକ୍ଷ ପ୍ରଦାନକାରୀ।
ମହତ୍ତ୍ୱ: ଏହି ପବିତ୍ର ସ୍ଥାନଗୁଡ଼ିକୁ ସ୍ମରଣ କରିବା ଦ୍ୱାରା ଆମେ ଆଧ୍ୟାତ୍ମିକ ଶୁଦ୍ଧତା ଏବଂ ଧର୍ମ ପ୍ରତି ଆସ୍ଥା ବୃଦ୍ଧି କରିଥାଉ।
4. ସପ୍ତ ଚିରଞ୍ଜିବୀ ପ୍ରାର୍ଥନା (ସାତ ଅମର ପ୍ରାଣୀ)
ଏହି ମନ୍ତ୍ରରେ ସାତ ଜଣ ମହାପୁରୁଷଙ୍କୁ ସ୍ମରଣ କରାଯାଏ ଯେଉଁମାନେ ଅମର ବୋଲି ବିଶ୍ୱାସ କରାଯାଏ।
> ଓଁ ଅଶ୍ୱତ୍ଥାମା ବଳିବ୍ୟାସୋ ହନୁମାଂଶ୍ଚ ବିଭୀଷଣ ।
> କୃପଃ ପରଶୁରାମଶ୍ଚ ସପ୍ତେତେ ଚିରଞ୍ଜିବୀନଃ ॥
>
ଅର୍ଥ: ଅଶ୍ୱତ୍ଥାମା, ମହାରାଜା ବଳି, ବ୍ୟାସଦେବ, ହନୁମାନ, ବିଭୀଷଣ, କୃପାଚାର୍ଯ୍ୟ ଏବଂ ପରଶୁରାମ - ଏହି ସାତ ଜଣ ଚିରଞ୍ଜିବୀ।
ମହତ୍ତ୍ୱ: ଏମାନଙ୍କୁ ସ୍ମରଣ କରିବା ଦ୍ୱାରା ଦୀର୍ଘାୟୁ ଏବଂ ଶକ୍ତି ପ୍ରାପ୍ତ ହୁଏ ବୋଲି ବିଶ୍ୱାସ କରାଯାଏ।
5. ପଞ୍ଚସତୀ ପ୍ରାର୍ଥନା (ପାଞ୍ଚ ପବିତ୍ର ନାରୀ)
ଏହି ମନ୍ତ୍ରରେ ପାଞ୍ଚ ଜଣ ମହାନ୍ ନାରୀଙ୍କୁ ସ୍ମରଣ କରାଯାଏ, ଯେଉଁମାନଙ୍କୁ ମହାପାପ ନାଶକାରୀ ବୋଲି ମନାଯାଏ।
> ଓଁ ଅହଲ୍ୟା ଦ୍ରୌପଦୀ ତାରା ଶଚୀ ମନ୍ଦୋଦରୀ ତଥା ।
> ପଞ୍ଚକନ୍ୟା ସ୍ମରେନ୍ନିତ୍ୟ ମହାପାତକ ନାଶନମ୍ ||
>
ଅର୍ଥ: ଅହଲ୍ୟା, ଦ୍ରୌପଦୀ, ତାରା, ଶଚୀ ଏବଂ ମନ୍ଦୋଦରୀ - ଏହି ପାଞ୍ଚଜଣ କନ୍ୟାଙ୍କୁ ନିତ୍ୟ ସ୍ମରଣ କରିବା ଦ୍ୱାରା ମହାପାପ ନାଶ ହୁଏ।
ମହତ୍ତ୍ୱ: ଏମାନଙ୍କର ପବିତ୍ର ଜୀବନ ଆମକୁ ପ୍ରେରଣା ଦିଏ ଏବଂ ନୈତିକ ମୂଲ୍ୟବୋଧ ପ୍ରତି ଜାଗ୍ରତ କରେ।
6. କଳିନାଶନ ପ୍ରାର୍ଥନା (କଳିଯୁଗର ଦୋଷ ନାଶକ)
କଳିଯୁଗର ଦୋଷରୁ ରକ୍ଷା ପାଇବା ପାଇଁ ଏହି ମନ୍ତ୍ର ପାଠ କରାଯାଏ।
> ଓଁ କର୍କୋଟକସ୍ୟ ନାଗସ୍ୟ ଦମୟନ୍ତା ନଳସ୍ୟ ଚ ।
> ଋତୁପର୍ଣ୍ଣସ୍ୟ ରାଜର୍ଷେ କୀର୍ତନଂ କଳିନାଶନମ୍ ॥
>
ଅର୍ଥ: କର୍କୋଟକ ନାଗ, ଦମୟନ୍ତୀ, ନଳ ଏବଂ ରାଜର୍ଷି ଋତୁପର୍ଣ୍ଣଙ୍କ ନାମ ସ୍ମରଣ କରିବା ଦ୍ୱାରା କଳିଯୁଗର ଦୋଷ ନାଶ ହୁଏ।
ମହତ୍ତ୍ୱ: ଏହି ପବିତ୍ର ନାମଗୁଡ଼ିକ ଆମକୁ ନକାରାତ୍ମକ ପ୍ରଭାବରୁ ରକ୍ଷା କରିଥାଏ।
7. ପୂଣ୍ୟଶ୍ଳୋକ ପ୍ରାର୍ଥନା (ପୁଣ୍ୟବାନ ବ୍ୟକ୍ତି)
ଏହି ମନ୍ତ୍ରରେ କିଛି ମହାନ୍ ପୁଣ୍ୟବାନ ବ୍ୟକ୍ତିତ୍ୱଙ୍କୁ ସ୍ମରଣ କରାଯାଏ।
> ଓଁ ପୂଣ୍ୟଶ୍ଳୋକା ନଳୋରାଜା ପୂଣ୍ୟଶ୍ଳୋକା ଯୁଧୂଷ୍ଠିରଃ ।
> ପୂଣ୍ୟଶ୍ଳୋକା ଚ ବୈଦେହୀ ପୂଣ୍ୟଶ୍ଳୋକା ଜନାର୍ଦ୍ଦନଃ ॥
>
ଅର୍ଥ: ମହାରାଜା ନଳ ପୁଣ୍ୟବାନ, ଯୁଧିଷ୍ଠିର ପୁଣ୍ୟବାନ, ବୈଦେହୀ (ସୀତା) ପୁଣ୍ୟବାନ ଏବଂ ଭଗବାନ ଜନାର୍ଦ୍ଦନ (ବିଷ୍ଣୁ/କୃଷ୍ଣ) ପୁଣ୍ୟବାନ।
ମହତ୍ତ୍ୱ: ଏମାନଙ୍କୁ ସ୍ମରଣ କରିବା ଦ୍ୱାରା ଆମେ ମଧ୍ୟ ପୁଣ୍ୟ ଅର୍ଜନ କରିଥାଉ ଏବଂ ସକାରାତ୍ମକ ଗୁଣ ଗ୍ରହଣ କରିଥାଉ।
ପ୍ରାତଃ ସ୍ମରଣମ୍ ର ଉପସଂହାର:
ଏହି ପ୍ରାତଃ ସ୍ମରଣମ୍ କେବଳ ମନ୍ତ୍ର ପାଠ କରିବା ନୁହେଁ, ବରଂ ଏହା ଦିନକୁ ସକାରାତ୍ମକ ଶକ୍ତି, ଶାନ୍ତି ଏବଂ ଆଧ୍ୟାତ୍ମିକ ଭାବନା ସହିତ ଆରମ୍ଭ କରିବାର ଏକ ସୁନ୍ଦର ମାଧ୍ୟମ। ପ୍ରତ୍ୟେକ ଦିନ ସକାଳୁ ଏହି ମନ୍ତ୍ରଗୁଡ଼ିକୁ ସ୍ମରଣ କରିବା ଦ୍ୱାରା ଆମର ମନ ଏବଂ ଶରୀର ଶୁଦ୍ଧ ହୁଏ ଏବଂ ଆମେ ଏକ ସଫଳ ତଥା ଶାନ୍ତିପୂର୍ଣ୍ଣ ଦିନ ପାଇଁ ପ୍ରସ୍ତୁତ ହେଉ। ଏହା ଆମକୁ ଆମର ସଂସ୍କୃତି ଏବଂ ପରମ୍ପରା ସହିତ ଯୋଡି ରଖେ।